قره تپه قمرود

 

 روستای قمرود، مرکز دهستان قمرود ،در 20 کیلومتری شمال شرقی شهر قم قرار دارد. این منطقه با وسعتی حدود 400 کیلو متر مربع بر اساس برنامه ی پنج ساله ی زمان بندی شده از سوی سازمان میراث فرهنگی  مورد بررسی  و شناسایی قرار گرفت. نتیجه ی این عملیات ،شناسایی 93 اثر باستانی بود. کهن ترین آن ها متعلق به دوره ی پارینه سنگی پایانی (حدود پانزده هزار سال پیش) و جدیدترین آن ها مربوط به عهد ناصر الدین شاه قاجار است. 

مرحله ی دوم برنامه ی اجرایی  عملیات کاوش ،در قره تپه قمرود بود که از سال 1373 آغاز و طی شش فصل ادامه یافت.

 در طی این مدت ،کارگاهی به وسعت 400 متر مربع به ارتفاع سه متر خاکبرداری  شد. در این ارتفاع هفت لایه ی باستانی شناسایی گردید.

براساس نتایج به دست آمده، ساکنان این دهکده از طریق کشاورزی، تربیت حیوانات و شکار زندگی می کردند. آثار معماری خشتی به جای مانده ،تصویری از اتاق های جداگانه برای زیست و انبار می دهد. سفالگری از صنایع رایج این منطقه بود.

 در این محوطه، نمونه های بسیار زیبایی از سفالینه های قرمز نقش دار به دست آمده است و با ارزش ترین آن ها ،ظرف سفالی خوش ساخت بسیار بزرگی با ارتفع 97 سانتی متر و قطر دهانه ی 22/1 سانتی متر است. این اثر در موزه ی ملی ایران نگهداری می شود.ساکنان این محل با صنایع سنگ تراشی و ذوب مس نیز آشنا بودند. با توجه به آزمایش های به عمل آمده ،همگی این آثار متعلق به 6500 تا 7500 سال پیش است.

 

قره‌تپه قمرود مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد است .

 این اثر تاریخی  ،در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

 

در كتاب بررسی های باستان شناسی قمرود نوشته میر عابدین كابلی آمده است : 

 

منطقه مورد بررسی قمرود درشمال شرقی شهر قم واقع شده و از دهستان ها ی بخش مركزی شهرستان قم محسوب می شود. مركز آن روستای قمرود است كه در 20 كیلومتری شهر قم واقع وازطریق جاده ی آسفالته با شهر ارتباط می یابد . منطقه شامل دو بخش است كه به وسیله رودخانه قمرود یا اناربار به دو بخش تقسیم شده است . عموماً ساحل راست یا بخش شرقی را قمرود و بخش غربی را البرز می نامند . 

در شمال منطقه مورد بررسی، رودخانه ساوه جریان دارد كه از غرب وارد دشت قمرود می شود. در شمال شرق روستای ملك آباد ، دو رودخانه قم وساوه به هم متصل شده و رودخانه مسیله را به وجود می آورند. رودخانه قم فصلی است ولی ساوه اندك آبی دارد كه درفصل تابستان حداكثر تا زیر پل اتوبان تهران – قم می رسد. 

 

گروه باستان شناسی قمرود درسال 1367 نخستین گام را برای شناسایی منطقه برداشت . این برنامه در پنج سال در طی فصل پاییز یا بهار صورت گرفت ومنجر به شناسایی 93 اثر فرهنگی شد كه كهن ترین آنها به دوره فرا پارینه سنگی وجدیدترینشان به عصر قاجار تعلق دارد . این آثار درمجموع عبارت اند از تپه ها، محوطه ها، قلعه ها ، كاروانسراها ، پل ها ، بندها و میل ها. 

 

هرچند محوطه ها وآثار شناسایی شده در كل منطقه پراكنده است، ولی به دلیل موقعیت خاص جغراقیایی تمام منطقه درهمه دوره ها به طور یكسان ، مسكون نبوده است . درهمین بررسی ، گروه باستان شناسی توانست وضعیت محیط زیستی این بخش از سرزمین ایران را در طی حدود دوازده  هزار سال روشن سازد. بر این اساس دردوره پارینه سنگی پایانی ، منطقه البرز اگر نگوییم منطقه ای سكونتگاهی ، لااقل می توان ادعا كرد محل تردد مردمان بوده است . این امر به دور از ذهنیت هم نیست ،چون كناره ساوه رود جگن زار، همراه با درختان گز و دیگر درختچه های وحشی است. وجود آب و موقعیت طبیعی ، زیستگاه  مناسبی برا ی آبشخور حیوانات است . امروزه نیز به دلیل وجود حیوانات شكاری ، منطقه شكارگاه  تا اندازه ای تحت حفاظت است . 

 

قمرود در دوران تاریخی مجدداً به وضعیت پیشین بر می گردد . این بارهم منطقه البرز طرف توجه قرار گرفته و جمعیت زیادی در آن مستقر می شود، ولی از اواخر دوره ساسانی نخستین حركت ها برای استقرار دوباره  در سمت شرق آغاز می شود و روی قره تپه استقراری كم رنگ شكل می یابد . در دوره اسلامی این حركت به نحو چشمگیری سرعت می گیرد و در قرون اولیه اسلامی جمعیت بالایی را پذیرا می شود، ولی از آن سو منطقه البرز به مرور خالی از جمعیت و كل آن منطقه شامل فقط دو روستای كوچك شده است . 

 

البته این جمعیت وجنبش دیری نمی پاید، زیرا باز هم رودخانه قم با طغیان شدید هر آنچه را كه هست به ویرانی می كشاند. ولی مسلماً دشت خالی از جمعیت نیست، چون با چند قلعه و محوطه از این زمان ، یعنی دوره صفوی روبه رو هستیم و سرانجام می بینیم كه دردوره قاجاریه ، قمرود مجدداً رو به آبادانی نهاده است و امروزه هم یك قطب كشاورزی با اهمیت تلقی می شود. 

 

اما منطقه البرز از اواخر دوره ساسانی به بعد دیگر آبادانی و ترقی به خود ندید و امروزه نیز فقط حاشیه غربی قمرود و اندكی از حاشیه جنوبی ساوه رود ادامه حیات می دهد و كشاورزی در آن رونق دارد، ضمن این كه دامداری نیز دراین بخش تا اندازه ای درخور توجه است . 

 

قره‌ تپه‌ قمرود در ۲۳ كيلومتري‌ شمال‌ شرقي‌ شهر قم‌ و 5/1 كيلومتري‌ جنوب‌ غربي‌ دهستان‌قمرود واقع‌ شده‌ است‌. قره‌تپه‌ قمرود طي‌ سه‌ مرحله‌ مورد كاوش‌ واقع‌ شده‌ و آثار به‌ دست‌ آمده‌ از آن‌مشتمل‌ بر بقاياي‌ معماري‌ ارزشمند و تعدادي‌ ظروف‌ سفالين‌ است‌. قدمت‌ آثار بدست‌ آمده‌ به‌ ۶۴۰۰ سال‌ پيش‌مي‌رسد.

 

یوز پلنگ ایرانی 

 

یوزپلنگ آسیایی یا یوزپلنگ ایرانی یا تیزپای آسیایی با نام علمی Acinonyx jubatus venaticus، یک زیرگونه‌ی به‌شدت در آستانه انقراض از یوزپلنگ است. 

از سال ۱۳۹۰ که پروژه حفاظت از این گونه در ایران آغاز شد، شمار آن از ۳۳ به ۷۵ قلاده رسیده است.

تازه‌ترین آمارگیری از شمار یوزپلنگ‌ها، نشان می‌دهد بین ۷۰ تا ۱۰۰ قلاده یوزپلنگ ایرانی (آسیایی) در بیش از ۱۰ زیستگاه در منطقه‌های مختلف کشور زندگی می‌کنند که بیشتر به بیابان‌های دشت کویر در نیمه شرقی کشور مانند پناهگاه حیات وحش میاندشت محدود می‌شود.

ایران از دهه ۱۳۵۰ / ۱۹۷۰ آخرین و تنها زیستگاه و پناهگاه یوزپلنگ آسیایی (ایرانی) در جهان به‌شمار می‌آید.

 

 

 

 

https://t.me/Qomghasht