تپه های باستانی (تپه تاریخی)
تپه باستانی، تپه تاریخی یا پُشته، تپهای است که از تخریب کامل یا ناقص شهر، قلعه، زیگورات یا هر بنای عظیم دیگری در گذشته، حاصل شدهاست.
برخی از تپههای باستانی در ایران ۹ تا ۱۰ هزار سال قدمت دارند.
شهر قم با توجه به پیشینه تاریخی ۷ هزار ساله ، دارای تپه های تاریخی متعددی است .
غالب این تپه ها باقیمانده محل استقرار انسانی ، معابد و محل مراسم آیینی ( زیگورات، آتشکده ) و یا گورستان ( تومولوسها) هستند که در گذر ایام ، تخریب و با تغیرات محیطی در زیر لایه های خاک مدفون شده و بصورت تپه یا پشته
درآمده است .
مجموعه تپههای امامزادهسکینهخاتون
برخی از این تپه ها همچون ؛ قلی درویش ، قره تپه قمرود و تپه صرم مورد کاوش باستان شناسان قرار گرفته و تعداد بسیاری هنوز بصورت تپه بدون کاوش ( و یا کاوش مختصر ) باقیمانده است .
تومولوس، که جمع آن تومولی است، به معنای تپههای خاکی یا سنگی است که به صورت مصنوعی ساخته شده و بر روی قبرهای بزرگان، پادشاهان و اشراف زمان باستان احداث میشد. این سازهها نه تنها به عنوان نشانههایی از احترام و معتقدات مذهبی بلکه به عنوان محافظتکنندهی محتویات دفنشده در برابر دزدان و خطرات طبیعی به کار برده میشدند
آق تپه قشلاق
آق تپه قشلاق مربوط به هزاره ۶ تا ۴ قبل از میلاد است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای ملک قلعه غربی واقع شده است .
این اثر در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
با همین نام تپه های متعددی در شهرهای مختلف از جمله آق تپه قشلاق بجنورد وجود دارد .تصاویر سایتها عمدتا متعلق به این تپه است .
از آق تپه قشلاق قم تصویری در دست نیست
در صورتیکه همراهان قم گشت ، به تصویر این تپه دسترسی دارند به آدرس آدنین کانال ارسال نمایند
آق تپه البرز
آق تپه البرز ، در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای البرز واقع شده است (واقع در ناحیۀ قُمرود).
آق در زبان ترکی به معنای سفید است
آق تپۀ البرز را میرعابدین کابلی، از باستانشناسان سازمان میراث فرهنگی کشور، در دهۀ ۱۳۷۰ش شناسایی و مطالعه کرده است .
و این اثر در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۶۰۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
تپه امامزاده طیب و طاهر
مربوط به دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای قنوات واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۶۹۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
امامزاده طیب و طاهر مربوط به دوره تیموریان ، در کنار جاده قم به سراجه واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
تپه امامزاده علمدار کیاب
مربوط به دورانهای تاریخی پیش از اسلام است و در شهرستان قم، بخش خلجستان، روستای کیاب واقع شده است
این تپه نسبتاً بزرگ که با جهت شمالی – جنوبی بر روی پشته ای طبیعی شکل گرفته ، در «روستای کیاب قاآن» واقع شده است.طول آن 50، عرض آن 40 و ارتفاع آن حدود 11 متر است.
بقعه علمدار کیاب، زیارتگاهی است قدمت آن به نیمه قرن دوم هجری برمیگردد. در این بقعه هیچگونه آثار کتبی وجود ندارد، اما براساس اظهار نظر اهالی محل، در این بقعه امیرصالح بن ابراهیم بن مالک اشتر نخعی مدفون است که در سپاه زید بن علی بن الحسین(ع) علمدار بوده و پس از شهادت زید، از کوفه به سوی ایران فرار کرده و در این نقطه دور افتاده اقامت گزیده و پس از رحلت در اتاق مسکونیاش به خاک سپرده شده است( ویکی حج و زیاره)
تپه امامزاده نواران
این تپه مربوط به دورانهای تاریخی پس از اسلام و در شهرستان قم، بخش مرکزی،( قنوات ) روستای نواران واقع شده است
این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۶۳۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این تپه بارها مورد تهاجم حفاران غیر مجاز (برای پیدا کردن گنج )قرار گرفته است .
در روستای نواران امامزاده ای وجود ندارد لاکن در منابع ثبتی نام این تپه بنام امامزاده نواران ثبت شده است
تپه گبری حسینآباد میشمست
تپه گبری حسینآباد میش مست مربوط به دوره ساسانیان - سدههای اولیه دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، دهستان قنوات، روستای حسینآباد میش مست واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۵۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
روستای حسین آباد میش مست جاذبه کویری گسترده ای دارد که در بخش مربوطه به آن خواهیم پرداخت
تپه قلعه مبارکآباد
تپه قلعه مبارکآباد یا دژ سپید مربوط به دوره ساسانیان - دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای مبارکآباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ دی ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۶۳۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. همچنین برروی سطح تپه تکه سفال هایی مربوط به قرون چهارم و هفتم هجری کشف شده است.
این قلعه که در نزدیکی مجرای رودخانه صفی آباد (مجرای کهن و پیشین رودخانه گذرنده از میان شهر قم) و در امتداد میل شهرستان (دوره ساسانی) قرار دارد، با توجه به خشتهای حدودا چهل سانتی به کار رفته در آن، میتوان به دوره ساسانی منتسب کرد. و ممکن است یکی از چهل قلعه باستانی ناحیه قم باشد. امیدواریم تا به تمامی از بین نرفته است، کاوش شود.
پیشتر این اثر با تابلوی فلزی معرفی شده بود که ظاهرا به سرقت رفت.
خوشبختانه اخیرا با نصب تابلویی سنگی - سیمانیِ بسیار زیباتری معرفی گردیده است که امکان سرقت و فرسایشِ تند تابلو را هم منتفی میکند. توضیحات صفحه ناکافی است. شاید برای جلوگیری از دست اندازی به اثر به مصلحت باشد.
همچنین پیرامون تپه با بلوک سیمانی دورچینی شده است. به عبارتی حفاظت حداقلی انجام شده است. باید از میراث فرهنگی برای همین کار اندک سپاسگزار بود. تپه در معرض فرسایش بهخصوص به سبب باران است. برخی از موتورسواران هم برای موتوربازی از تپه استفاده میکنند. خوب است مقداری از دورچینی که باز است (عکس بالا) بسته شود تا از رفت و آمد موتورسوران بر روی تپه جلوگیری شود.
مجموعه تپههای امامزادهسکینهخاتون
این تپه ها مربوط به دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در جنت آبادقم ( مجاورت روستای زالون آباد ) واقع دربخش مرکزی شهرستان قم، واقع شده
و این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۶۲۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست
این تپه های تاریخی در مجاورت بقعه امامزاده واقع شده و بدین نام مشهور شده است
تپه تاریخی ورجان
روستای ورجان در بخش کهک شهرستان قم واقع شده است .با جستجویی که در گوگل صورت گرفت .ازاین تپه جز یک تابلو مطلبی منتشر نشده است با توجه به شماره ثبتی ۲۹۷۲۹ باید پرونده ثبتی در میراث وجود داشته باشد
ورجان روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کهک در استان قم ایران است.
این روستا در فاصله 37 کیلومتری شهر قم (مرکز استان)، 25 کیلومتری جمکران و 6 کیلومتری کهک واقع شده است
وجه تسمیه، نام این روستا از نام ورگان گرفته شده که به معنی جایی دژ مانند و سرپوشیده است
قلعه سنگی کی کویه سیرو
قلعه کیکویه مربوط به دوران پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش کهک، روستای سیرو واقع شده است.
این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۷۰۴۶ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
این قلعه در کنار جاده سیرو به کهک بر روی صخره ای مشرف به منطقه واقع شده است که از بناهای دوران اسلامی به شمار می رود. نقشه حصار قلعه به شکل نیم بیضی می باشد که ناشی از طبیعت صخره ای است که قلعه بر روی آن واقع شده.
در درون قلعه بقایای اتاق هایی به شکل مستطیل به ارتفاع 50 تا 70 سانتی متر قابل رویت است. قلعه در فاصله 3 کیلومتری به خط مستقیم از میل میم و در شمال این میل واقع شده است
تپه قلعه چم لاواردار
مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - سدههای اولیه دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش سلفچگان، دهستان نیزار، روستای نیزار واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۵۲ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
تصویر مربوط به امامزاده عبدالله در حاشیه رودخانه قمرود و در مجاورت روستای قلعه چم است ( از تپه مزبور تصویری در دست نیست )
تپه کفتر خون قزقون به سر
تپه کفتر خون قزقون به سر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان کهک، بخش مرکزی، روستای دستگرد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۷۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نشانی: شهرستان قم، بخش کهک، دهستان فردو، جنوب روستای دستگرد جنب مزرعه جهان آباد (امیریه سابق)
تپه گبری روستای قاضی پائین
مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای قاضی پائین واقع شده
و این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۲۳۲ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
تپه میشل
تپه میشل مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قم، بخش خلجستان، روستای طینوج واقع شده. این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۷۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
تپه قلعه جنتی
تپه قلعه جننی در شهرستان قم، بخش سلفچگان، دهستان نیزار، ۵ کیلومتری شمال روستای حسینآباد نیزار واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۵۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
قلعه تپه النگ
قلعه تپه النگ در شهرستان قم، بخش خلجستان، دهستان دستجرد، درون باغات روستای گیو واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۵۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
قلعه تپه طغرود
قلعه تپه طغرود مربوط به دورهٔ تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، روستای طغرود واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ دی ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۶۳۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قره تپه شاهجرد
قره تپه شاهجرد مربوط به دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است و در روستای شاهجرد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۶۹۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شاهجرد، نام روستایی است در بخش مرکزی دهستان قمرود است. به طور کلی منطقه قمرود جزو مناطقی در جهان که سکونت گاه و محل تردد انسانها در سال های پیش از میلاد بوده است و آثار تاریخی متنوعی در دورههای تاریخی مختلف (به صورت پراکنده در منطقه) را شامل میشود که آثاری همچون قره تپه قمرود گواه این قضیه است
نشانی: شهرستان قم، بخش مرکزی، دهستان قمرود، ۱/۵ کیلومتری شرق روستای شاهجرد
تپه دژ کهنه (تیزه کهنه)
در شهرستان قم ، بخش کهک، روستای ابرجس واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۶۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمده ترین این تپه ها عبارتند از :
#یکصد_جاذبه_گردشگری_قم
#تمدن_هفتهزار_ساله_قم
#قم_تمدن_هفتهزار_ساله
#تپه_تاریخی
#تپه_باستانی
#تومولوس
https://t.me/Qomghasht