خانه تاریخی آیت الله بروجردی
خانه آیت الله بروجردی مربوط به اواخر دوره قاجار است.
این خانه در قم، خیابان آذر، کوچه( ۱۱۶) تکیه آقا سید حسن( ک ۶ چهارمردان - انقلاب ) واقع شده و در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۴۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آیت الله بروجردی متولد ۱۲۹۲ ق( ۱۲۵۴ ش) در شهر بروجرد است . تحصیلات ابتدایی در بروجرد و تحصیلات تکمیلی در اصفهان و نجف داشته است . ایشان مرجع بزرگ ( واحد ) شیعه بعد از مراجع ثلاث ( آیات سید محمدتقی خوانساری ، سید محمد حجت کوهکمری و سید صدرالدین صدر ) بوده و در سال ۱۳۶۴ ق ( ۱۳۴۰ ه ) وفات یافته اند
مقبره آیت الله بروجردی واقع در مسجد اعظم ( بنا شده به همت ایشان ) ورودی سابق مسجد از طرف خیابان موزه است . هم اکنون این ورودی بخشی از حرم حضرت معصومه و بین مسجد بالا سر و صحن اصلی مسجد اعظم است .
مسجد اعظم قم نیز از آثار با شکوه تاریخی و مذهبی شهر قم است . کتابخانه بزرگ این مسجد با داشتن هزاران جلد کتاب خطی و نفیس نیز، یک اثر فرهنگی تاریخی و یادگار جاوید آیت الله بروجردی است .
کل مساحت بنا ۱۲۰۰ متر مربع است که ۴۰۰ متر مربع آن زیربنا است. این منزل در مجموع دارای ۷ اتاق است که ۲ تای آنها نسبتاً بزرگ و مابقی نسبتاً کوچکتر هستند.
شاخصترین بخش خانه سه دری جبهه جنوب غربی است که از دو طرف به اتاقهای جانبی از طریق درهای تو در تو مرتبط میشود.
مصالح بکار رفته در این خانه خشت و آجر ، سنگ و گچ و آهک است
كتيبه كاشيكاري منصوب در سردر ورودي اين خانه ، متعلق به سال 1312 هجري قمري است، ورودي بنا شامل سردري كوتاه با كتيبه كاشي كاري مي باشد كه از طريق پاگرد چهارضلعي (اصطلاحاً هشتي و دالان جبه شرقي به حياط مركزي ) ارتباط مي يابد.
اين بنا براي شخصي به نام مرحوم سيد علي اكبر بلورفروش تاجر معروف قمي به سال 1312 ه.ق( ۱۲۴۷ ش ) ساخته شده است و بعد از آمدن حاج عبدالكريم حائري يزدي مؤسس حوزه علميه به قم، ايشان بيش از هفت سال در اين منزل اسكان يافتند.
سپس با آمدن حضرت آيت الله بروجردي به قم در سال 1324 ق به مدت 15 سال (تا زمان فوت) در اين منزل به صورت مستأجر اقامت يافتند تا اينكه در سال 1339 ه.ق حاج مهدي صبوحي باني مسجد مهديه و بيمارستان مهديه تهران اين منزل را از آقاي بلور فروش براي مرحوم بروجردي خريداري كرد.
دراين بنا از نمادهاي اسلامي استفاده شده و با توجه به قداست 14 معصوم(ع) ، ابعاد خانه را 14 متر در 14 متر قرار داده و 14 ستون و 14 درب و 14 پنجره در اين بنا به كار برده شده است.